سرانه مصرف آب در ایران و دیگر کشورها چقدر است؟

در کشور ایران سهم مصرف آب در بخش کشاورزی در حدود ۰۹درصد ،شرب۸درصد و صنعت و معدن۲درصد است .در صورتیکه در کشورهایتوسعه یافته سهم بخش کشاورزی ۰۹درصد، شرب و بهداشت ۱۱درصد وسهم بخش صنعت و معدن ۹۰درصد استایران سرزمینی کوهستانی است که دو رشته کوه البرز و زاگرس همانند دیوارهای مانع رسیدن ابرهای بارانزا از شمال و غرب کشور به بخشهای مرکزی میشوند و به همین دلیل نیز بخش اعظم کشور را مناطق خشک و نیمه خشک تشکیل میدهد.کمبود منابع آبی همواره به عنوان یک عامل محدود کننده فعالیتها در اقلیم ایران مطرح بوده است.متوسط بارندگی در جهان حدود ۸۶۹میلیمتر است و این در حالیست که متوسط درازمدت این رقم در ایران ۲۹۹میلیمتر است.توزیع بارندگی در ایران نیز ناهمگون است به نحوی که یک درصد از مساحت ایران بارشی بیش از ۱۹۹۹میلیمتر دارد و میزان بارندگی در مناطقی همچون حوضه آبریز شرق کشور در حدود ۱۴۸میلیمتر است.

مصرف

دلایل کمبود آب در ایران

 

یکی از چالش های مهم کشور در سال های گذشته، مساله کم آبی بوده است. بسیاری از کشورها با ارایه راهکار مناسب توانستند راهکار مناسبی را برای کم آبی اتخاذ کنند. این در حالی است که در گام نخست، باید مشخص شود که دلایل کم آبی در کشور ما چه مواردی بوده است، تا مناسب با این عوامل راهکارهای مهم اتخاذ کرد. کارشناسان موارد متعددی را برای دلایل کمبود آب در ایران اشاره می کنند، اما می توان به مورد مهم اشاره کرد.
۱
- جغرافیای وابسته به بارش: بیش از ۸۵درصد وسعت کشور در منطقه فراخشک، خشک و نیمه‌خشک قرار دارد. ایران شامل یک فلات مرکزی خشک است که از نظر تغذیه آبی، وابسته به دو رشته‌کوه «البزر» و «زاگرس» است. رودخانه‌ها عموماً از این دو رشته‌کوه سرچشمه می‌گیرند و ذخایر آبی در فصول گرم، برف و یخی است که در ارتفاعات از زمستان سال گذشته باقی ماندهاست. تصور کنید علاوه بر اینکه میزان بارش در ایران یک‌سوم میانگین جهانی است، در سال‌های اخیر دایم از کاهش میزان بارش خبرهایی به گوش می‌رسد.

۲- هدررفتن آب در کشاورزی: آبیاری غرقابی در ایران، یکی از معضلات بسیاری از کشورهای خاورمیانه است. بیش از ۸۰درصد آب مصرفی خاورمیانه در بخش کشاورزی مصرف می‌شود که این عدد در ایران به ۹۰درصد می‌رسد، درحالی که کشاورزی تنها ۱۵درصد از تولید ایران را شامل می‌شود.

۳- استفاده غیراصولی از آب های زیرزمینی: یکی از مهم‌ترین ذخیره‌های آبی ایران، آب‌های زیرزمینی هستند که از دیرباز به وسیله قنات در فلات مرکزی حفظ میشده و جریان می‌یافتهاست. متأسفانه بر اثر کاهش بارش، بسیاری از کشاورزان و واحدهای صنعتی مجبور به حفر چاه‌های غیرمجاز و آبکشی بیش از حد از آن شده‌اند که شاید یکی دو سال مشکل آنها را حل کند اما به مرور بر مشکلات می‌افزاید. چهار دهه پیش تنها ۵۰هزار حلقه چاه در ایران وجود داشت که سالانه حدود ۹میلیارد مترمکعب از آنها برداشت می‌شد اما اکنون بیش از ۶۵۰هزار حلقه ایجاد شده که سالانه بیش از ۶۰میلیارد مترمکعب از آنها برداشت می‌شود.

۴- افزایش مصرف آب در واحدهای مسکونی: مصرف آب در «تهران»، «اراک»، «اصفهان»، «شیراز»، «قزوین»، «قم»، «کرج»، «کرمان»،«مشهد»، «همدان» و «یزد» بیش از مخازن آب در این شهرهاست. ۵۱۷ شهر دیگر، مصرفی برابر با مخازن خود دارند. پنج میلیون مشترک روستایی و ۱۴میلیون مشترک شهری در ایران وجود دارند. این جدا از واحدهای تجاری، صنعتی و کشاورزی است.

۵- لوله‌کشی غیراستاندارد در مناطق شهری: طبق آمار رسمی، ۳۰درصد آب تصفیه شده به دلیل فرسودگی لوله ها هدر می رود. جدا از این، آب لوله‌کشی در شهرهای ما فقط به صورت تصفیه‌شده ارایه می‌شود و مردم مجبورند برای آبیاری باغچه و شستن حیاط و خودرویشان هم از همان آب شیرین استفاده کنند.

این ها تنها بخشی از عوامل کم آبی است که می توان برای برخی از آن ها راهکارهای اصولی اتخاذ کرد. به عنوان مثال هدر رفت کشاوزی می تواند با بهره گیری از تکنولوژی حل شود. یا این که می توان با آموزش درست و اصولی، افزایش مصرف آب در واحدهای مسکونی را کنترل کرد. کمپین اجتماعی «من ایرانم، مرا دریاب» به دنبال ارایه اطلاعات صحیح در جهت فرهنگ سازی مصرف آب است.

 

ضرب المثل های آبی

آب از دستش نمی‌چکه
 
آب از آب تکان نمی‌خوره

 آب که سر بالا می‌ره، قورباغه ابوعطا میخونه

آب نمی‌بینه و گرنه شناگر قابلیه

آبی از او گرم نمی‌شه

از آب کره می‌گیره
از آب گذشته‌است
باید گذاشت در کوزه آبش را خورد
دسته گل به آب داده
دنیا را آب ببره او را خواب میبره
کوزه‌گر از کوزه شکسته آب میخوره
ماهی رو هر وقت از آب بگیری تازه‌است

 

پر آب‌ ترین کشورهای دنیا

برزیل

برزیلپر آب‌ ترین کشور دنیا ست. منابع آب شیرین این کشور به حدود ۸هزار و ۲۳۳ کیلومتر مربع می‌رسد که کشور معادل ۱۲ درصد آب‌های شیرین دنیا را تشکیل می‌دهند.

70درصد منابع آب شیرین کشور برزیل از ناحیه آمازون به دست می‌آید. علیرغم وجود منابع زیاد آب شیرین در کشور برزیل، ناحیه‌ای پرجمعیت از این کشور یعنی سائوپائولو با مشکل خشکسالی دست و پنجه نرم میکند.

روسیه

منابع آب تجدیدپذیر در روسیه شامل رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و منابع دست‌ساز انسانی می‌شود. دریاچه بایکال، بزرگ‌ترین دریاچه دنیاست که با عمقی زیاد و آب شیرینش در کشور روسیه قرار دارد. دریاچه بایکال، حدود یک-پنجم از آب شیرین دنیا را به خود اختصاص می‌دهد. با وجود تغییرات آب و هوایی که در کشور روسیه رخ داده، حجم دریاچه بایکال هم نسبت به گذشته‌ها به مرور زمان کاهش پیدا کرده است. به طور کلی، ۴ هزار ۵۰۸ کیلومتر مربع از آب‌های شیرین جهان در کشور روسیه قرار دارد..

آمریکا

منابع آب شیرین کشور آمریکا حدود ۳هزار و ۶۹ کیلومتر مربع است. بیشتر آب شیرین در آمریکا را آب‌های سطحی تشکیل می‌دهند. در واقع، بیشتر این منابع را دریاچه‌ها می‌سازند. بیش از ۱۰۰ دریاچه در این کشور وجود دارد. مدیریت صحیح آب هم از جمله نقاط قوت آمریکا در استفاده بهینه و مناسب از منابع تحت اختیارش است.

کانادا

کانادا هم دارای ۲هزار و ۹۰۲ کیلومتر مربع آب شیرین است. آب‌های موجود در این کشور می‌تواند یک-چهارم کشاورزی کانادا را پوشش بدهد و هشت میلیون نفر از جمعیت را سیراب می‌کند. آب‌های شیرین کشور کانادا معمولا از جنس آب‌های زیرزمینی هستند. این قسم از منابع آب، قابلیت تجدیدپذیری ندارند..

چین

چین، پنجمین کشور پرآب دنیا به شمار می‌رود و تقریبا ۲ هزار و ۸۴۰ کیلومتر مربع از آب‌های شیرین دنیا را به خود اختصاص می‌دهد. آب چین از دریاچه‌های بزرگ آن تامین می‌شود. سطح آب این دریاچه‌ها بنا به فصول مختلف سال متغیر است. یعنی در بعضی از فصل‌ها، آب موجود در این دریاچه‌ها بیشتر می‌شود و در بعضی از فصول هم کمتر است.

 

برای دریافت خبرنامه لطفا پست الکترونیکی خود را وارد نمایید.